Hơn 10 năm theo đuổi tìm công lý và sự thật về người đánh kho xăng Nại Hiên (Đà Nẵng) có tên là bà Phạm Thị Biên, có lẽ doanh nhân Nguyễn Thị Hồng Nhung đã tới gần hồi kết. Trong tháng 3/2018, chị Nhung liên tiếp nhận được công văn của Văn phòng chính phủ, Thành ủy Đà Nẵng về việc giải quyết đơn thư khiếu nại của chị.

Góp phần phác họa chân dung cụ Phạm Thị Biên

Lấy điểm chính cốt lõi là báo cáo số 328, ngày 11/9/1951 của UB HCKC liên khu 5 "vào khoảng tháng 5, ta lại dựt mìn làm nhào 3 toa tàu trên đường chiến lược Đà Nẵng - Huế, mặc dù địch đã canh gác nghiêm ngặt. Ở Đà Nẵng, ngày 19/4, một nữ đoàn viên công đoàn dùng mìn thiêu hủy một kho Ossoncos và dầu hỏa địch, để làm điểm tựa cho việc hệ thống thông tin về cụ Phạm Thị Biên, Tạp chí điện tử Tri Ân đi sâu nghiên cứu các tài liệu lịch sử và tài liệu về nhân chứng, vật chứng.

Cuốn "Truyền thống Cảng Đà Nẵng" (nhà xuất bản Đà Nẵng) trang 63 có đoạn viết: "Nổi bật nhất là sự kiện đốt kho xăng Nại Hiên vào tháng 4.1951, của nữ công nhân Phạm Thị Biên. Chấp hành chỉ thị của Đảng ủy khu Nam, ngay từ năm 1950, chị đã mưu trí đặt mìn vào khu vực kho xăng, nhưng mìn không nổ. Năm sau với quyết tâm đánh cho bằng được, chị bí mật đem mìn định giờ vào giấu sẵn. Để tránh thiệt hại đến tính mạng của công nhân, chị chọn thời điểm đánh lúc tan tầm. Mìn nổ…"

Chị Phạm Thị Biên, công nhân khuôn vác Cảng Đà Nẵng, người đặt mìn đốt kho xăng Nại Hiên ngày 19/4/1951

Kèm theo bài viết là ảnh của bà Phạm Thị Biên. Bài báo "ta đốt hai triệu lít xăng, 160 lít dầu hòa" đăng trên tờ thông tin số 2 ngày 15/9/1951 của Ban chính trị Thành đội Đà Nẵng đăng sự kiện bà Phạm Thị Biên đánh cháy kho xăng Nại Hiên. Ảnh bà Phạm Thị Biên lúc đó cũng đã lớn tuổi. Cuốn "30 năm ngày ấy"- Một số hình ảnh thì bà Phạm Thị Biên - Tự vệ mật, chiến sĩ thi đua liên khu 5 về toàn quốc năm 1952 trong chống Pháp... giống ảnh bà Phạm Thị Biên trong truyền thống Cảng Đà Nẵng...

Biệt động công nhân Phạm Thị Biên - Đánh cháy kho xăng Nại Hiên Tây năm 1951. "Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất tại Việt Bắc"

Cuốn "Truyền thống cách mạng của phụ nữ Quảng Nam - Đà Nẵng" của Hội Liên hiệp phụ nữ Quảng Nam - Đà Nẵng biên soạn do nhà xuất bản Đà Nẵng xuất bản năm 1990 ngoài những thông tin về bà Phạm Thị Biên có in ảnh "Nữ biệt động Thành Đà Nẵng Phạm Thị Biên. Người đánh kho xăng Nại Hiên của địch. Ảnh này chị Biên cũng đã lớn tuổi.

Nữ biệt động Thành Đà Nẵng, Phạm Thị Biên. Người đánh kho xăng Nại Hiên của địch ngày 19 tháng 4 năm 1951

Trong cuốn lịch sử Đảng bộ TP Đà Nẵng (tập I) (1952-1954) phác họa hình ảnh chị Phạm Thị Biên rõ hơn: "...Ban Cán sự khu Nam đã tổ chức được công đoàn bí mật mang tên Phạm Bửu. Ở kho xăng Nại Hiên có một tổ Đảng do chị Phạm Thị Biên làm tổ trưởng... đồng chí Phạm Thị Biên được bầu vào Ban chấp hành phụ nữ thành phố Đà Nẵng và làm trung đội phó trung đội nữ du kích phường II khu Nam... Tháng 4/1950, chị Phạm Thị Biên được trên giao nhiệm vụ đánh kho xăng dầu Nại Hiên lần thứ 2. Cuốn lịch sử đấu tranh cách mạng phường Bình Hiên (1930-1975) - (Nhà xuất bản Đà Nẵng, năm 2003) viết: Lực lượng công nhân Cảng, trong đó có nhiều người dân Nại Hiên đã tổ chức nhiều cuộc đấu tranh đòi các quyền lợi kinh tế, chống bọn chủ hà hiếp, bóc lột, đấu tranh chống bắt lính, chống thuế, chống lệnh cấm đi biển… gây cho địch nhiều khó khăn. Đồng chí Phạm Thị Biên cùng mẹ đào một hầm bí mật ở vườn nhà ông Biện Xim để cán bộ ta trú ẩn ban ngày. Hầm gần đồn Henly của Pháp tai xí nghiệp dầu Henly, nằm phía trên chợ Mới; địch lùng sục thường xuyên mà không phát hiện được. Tổ chức tin tưởng đưa đồng chí Biên vào làm ở kho xăng dầu Nại Hiên để hoạt động bí mật trong lực lượng công nhân khuân vác ở đây. Cuốn lịch sử đấu tranh cách mạng phường Phước Ninh (1930-1975) của nhà xuất bản Đà Nẵng trang 59 viết: "…còn một số cơ sở đơn tuyến hoạt động đáng tin cậy trong thời kì kháng chiến chống Pháp từ năm 1948 đến năm 1952, sau bị lộ, có một số thoát ly lên chiến khu như: Bùi Xuân Sum; Mai Xuân Lực; Hùynh Kim Diệu (tức Mười Đền); Nguyễn Sỹ; Trần Chỉnh; Đỗ Kỉnh; Bùi Văn Nuôi; Lê Thương; Hà Thị Hòa; Nguyễn Thị Đế; chị Biên…

Về các nhân chứng thì Đại tá Lê Cổ viết xác nhận: Tôi được giao nhiệm vụ hoạt động nội thành Đà Nẵng. Trong công tác nội thành tôi đã nhiều lần gặp gỡ và làm việc với chị Phạm Thị Ngân (Phạm Thị Biên). Sau một thời gian làm việc ở cơ quan, tôi được giao nhiệm vụ hoạt động nội thành Đà Nẵng. Trong công tác nội thành tôi đã nhiều lần gặp gỡ và làm việc với chị Phạm Thị Ngân (Phạm Thị Biên gọi theo tên chồng là ông Nguyễn Văn Biên - Hai Ký). Lúc đó cơ quan lãnh đạo của TP Đà Nẵng tại chiến khu Hòa Liên (Hòa Vang), chị Ngân và chị Nguyễn Thị Lai (cũng là cơ sở của ta nội thành Đà Nẵng) lên làm việc, trao đổi công việc, kinh nghiệm hoạt động và nhận nhiệm vụ được giao. Vào dịp kỷ niệm sinh nhật Bác Hồ (19/5/1951) chị Ngân (Biên) là cô công nhân hãng xăng dầu (Shell) của thực dân Pháp. Chị Ngân được giao nhiệm vụ đánh kho xăng dầu này tại Nại Hiên - Đà Nẵng. Chị Ngân (Biên) đã mưu trí dũng cảm dùng thuốc nổ đốt cháy kho xăng dầu Nại Hiện, tiêu hủy hàng triệu lít xăng dầu và tiêu diệt tiểu đội lính Âu - Phi canh gác kho xăng này của thực dân Pháp.

Bà Nguyễn Thị Tám (Hoài) xác nhận: Bà Phạm Thị Biên là cơ sở địch vận, thường gọi là chị Biên. Thực hiện cuộc họp kín tại nhà bà Phụng Ký (Nguyễn Thị Phụng) về việc đánh cây xăng Nại Hiên lập công dâng Bác, lần thứ nhất, chị Biên đánh cây xăng không thành, lần thứ hai chị quyết tâm xin 3kg Plastic và 2 kíp nổ hẹn giờ do đồng chí giao liên Nguyễn Thị Tám (Hoài) trực tiếp mang đến nhà bà Phụng Ký. Ba ngày sau tôi trở lại nhà bà Phụng Ký để hướng dẫn chị Biên sử dụng kíp nổ chậm… ngày 19/5/1951, chị Biên đánh cây xăng Nại Hiên bằng 3kg Plactic và 2 kíp nổ chậm…Ông Lê Đào kể lại: Năm 1951, với tư cách là Phó Thư ký Ban chấp hành Liên hiệp công đoàn Quảng Nam - Đà Nẵng, tôi đã mời chị Biên để gặp, biểu dương và mừng thành tích dũng cảm kiên cường của chị... Sau khi đánh cháy kho xăng chị đã chạy vào Tam Kỳ và ghé vào cơ quan Liên hiệp công đoàn và ở lại đó hai ngày. Ông Hoàng Minh Thắng - nguyên Ủy viên TW Đảng, nguyên Bí thư Quảng Nam Đà Nẵng, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại, viết xác nhận: Năm 1951 bà Biên là cơ sở của ta - Tổ trưởng Đảng ở cơ sở kho xăng Nại Hiên, được giao tổ chức lực lượng đánh kho xăng dầu Shell của Pháp ở Nại Hiên, gây thiệt hại nặng nề cho địch. Sau đó cơ sở cho biết bà Biên đã tích cực tham gia tổ chức phụ nữ, công tác binh vận...

Những trang lịch sử, những lời nhân chứng ghi nhận có thể nói: Bà Phạm Thị Biên lúc đánh kho xăng Nại Hiên là người đã lớn tuổi, có kinh nghiệm và quá trình công tác được tổ chức đưa vào thực hiện việc này; việc đánh kho xăng được thực hiện 2 lần, lần thứ 2 mới thành công; được nhận mìn, dây cháy chậm từ liên lạc và được hướng dẫn thực hiện các thao tác sử dụng vũ khí... Sau đó đã được điều động lên chiến khu, do có khả năng đã bị lộ... Điều này phù hợp với những phần lý lịch nhận biết về bà Phạm Thị Ngân tên thường gọi theo chồng là Phạm Thị Biên.

Việc đã xác nhận và tôn vinh người có công với cách mạng là việc làm hết sức cần thiết là phù hợp với đạo lý "uống nước nhớ nguồn" truyền thống của dân tộc ta. Tạp chí điện tử Tri Ân đồng tình với ý kiến của Đại tá Lê Cổ trong bức thư gửi ông Hùynh Đức Thơ - Chủ tịch UBND Thành phố Đà Nẵng. Nhưng chẳng lẽ lại bức xúc như thế này "Trong văn bản số 7659/UBND-NC của ông Hùynh Đức Thơ nhiều chỗ không đúng sự thật, chứa đựng  nhiều yếu tố tiêu cực, đó là văn bản không có giá trị. Có người bảo rằng, sau ngày đất nước  được hoàn toàn giải phóng, địa phương cho rằng đất đai nhà cửa ông bà Biên là của vắng chủ nên đã chia chát cho nhiều người, có người là cán bộ cấp cao, có phải vì thế mà việc xác nhận ông bà Biên là người có công gặp khó khăn? Tóm lại tôi rất bức xúc, thậm chí căm phẫn vì những việc sai sự thật thậm chí còn đổi trắng thay đen. Chiến tranh đã qua lâu rồi, chiến sĩ quân đội và đồng bào ta đã đổ bao nhiêu xương máu trong đó có thành phố Đà Nẵng. Hiện nay chúng ta đang xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ công minh, không thể để người có công bị lãng quên thậm chí bị xuyên tạc sự thật, làm tổn thương đến danh dự của người đã hy sinh vì Tổ Quốc và cả người còn sống đang bảo vệ cho phẩm giá, cho xã hội đương đại".

Có lẽ cũng đúng thôi, đúng như ông tự thú, ông không có họ hàng gì với bà Phạm Thị Biên, chỉ vì tuổi của ông đã già rồi. Vị đại tá đáng kính tuổi đã gần 90, các nhân chứng khác cũng sêm sêm. Ông lo việc này không giải quyết ngay thì sẽ muộn!

---Hết---

Đỗ Minh Triết